Waardetests

Tests over wat jij het belangrijkst vindt en hoe je over goed en fout oordeelt: persoonlijke waarden, morele fundamenten en de klassieke moral alignment-grafiek.

Een waardetest meet wat je belangrijk vindt in het leven, zoals vrijheid, veiligheid, prestatie of zorgzaamheid voor anderen, en hoe je deze doelen ten opzichte van elkaar afweegt. Het meet niet hoe je je doorgaans gedraagt, wat juist het terrein is van een persoonlijkheidstest. Gebruik een waardetest wanneer je voor een keuze staat tussen goede opties en wilt weten wat voor jou het zwaarst weegt.

Hoe deze waardetests van elkaar verschillen

TestHoofdvraagGebaseerd opToon
Personal Values TestWat vind je het belangrijkst in het leven?Shalom Schwartz’ tien basiswaardenReflectief
Moral Foundations TestWat vormt jouw gevoel voor goed en fout?Morele FundamententheorieReflectief
Moral Alignment TestBen je Lawful Good of Chaotic Evil?Het uitlijningsdiagram uit rollenspellenSpeels

Welke waardetest past bij jouw vraag?

Kies op basis van de vraag die je probeert te beantwoorden. De tabel is een goed startpunt.

Jouw vraagDoe deze testWat je krijgt
Wat moet ik op de eerste plaats zetten bij een baan, verhuizing of partner?Personal Values TestJe tien waarden op een rij, met je top drie als prioriteiten
Waarom bots ik met sommigen over morele of politieke onderwerpen?Moral Foundations TestEen profiel van hoeveel gewicht je aan elk moraalthema hecht
In welke hoek van het uitlijningsdiagram pas ik?Moral Alignment TestEen licht en deelbaar label zoals Neutral Good
Welk werk past bij mijn interesses?Holland Code TestJe werkinteressetypes, een beter instrument voor carrières dan alleen waarden
Hoe handel en voel ik doorgaans?Big Five Personality TestTrekscores die gedrag in plaats van doelen beschrijven

Weet je het niet zeker, begin dan met de Personal Values Test. Deze behandelt het breedste terrein.

Wat waardetests meten, en wat niet

Waardetests meten prioriteiten: welke doelen je zou beschermen als twee daarvan met elkaar botsen. Schwartz’s theorie plaatst de tien waarden in een cirkel. Waarden die naast elkaar liggen, zoals veiligheid en conformiteit, gaan vaak samen, terwijl waarden aan overstaande kanten, zoals stimulatie en traditie, elkaar juist tegenwerken. Schwartz en collega’s (2012) verfijnden de cirkel later tot 19 specifiekere waarden, getest in 15 steekproeven uit 10 landen. Onze test gebruikt de oorspronkelijke tien, die in een korte quiz makkelijker leesbaar zijn.

Wat ze niet meten:

  • Je vaardigheden of capaciteiten. Prestatiedrang zegt niets over hoe goed je presteert.
  • Je gedrag op een willekeurige dag. Mensen handelen in strijd met hun waarden wanneer de situatie hen daartoe dwingt.
  • Of je waarden juist zijn. De tests beschrijven wat belangrijk voor je is; ze rangschikken de ene set waarden niet boven de andere.
  • Een klinisch beeld. Geen van deze tests controleert de mentale gezondheid.

Waarden versus persoonlijkheid: wat is het verschil?

Persoonlijkheidstrekken beschrijven hoe je geneigd bent te handelen en voelen. Waarden beschrijven wat je wilt bereiken. De twee zijn met elkaar verweven, maar niet hetzelfde.

Roccas en collega’s (2002) vergeleken de Big Five-trekken met de waarden van Schwartz onder 246 studenten. Altruïsme hing het sterkst samen met welwillendheid en traditie, openheid met zelfsturing en universalisme, extraversie met prestatie en stimulatie, en zorgvuldigheid met prestatie en conformiteit. Ze ontdekten ook dat waarden en trekken op een andere manier relateren aan zaken als religiositeit en een positieve stemming, en dat waarden gedrag vaker via een bewuste keuze lijken te sturen dan trekken dat doen. In de praktijk levert het combineren van beide soorten tests meer op dan elk van beide los.

Waarom waarden ertoe doen

Waarden vormen de doelen die ten grondslag liggen aan je keuzes. Een overzicht door Sagiv en collega’s (2017) van onderzoek over vele culturen heen concludeerde dat zelfgerapporteerde waarden een breed scala aan houdingen, voorkeuren en handelingen voorspellen, omdat mensen geneigd zijn te handelen op manieren die uitdrukken wat ze belangrijk vinden. Wanneer je dagelijks leven aansluit bij je belangrijkste waarden, voelt dat doorgaans betekenisvoller; wringt het, dan kun je je rusteloos voelen zonder te weten waarom.

Waarden verklaren ook veel meningsverschillen. Twee mensen kunnen het over alle feiten eens zijn en toch van mening verschillen, omdat ze waarden als vrijheid, eerlijkheid en lojaliteit anders afwegen. Graham en collega’s (2011) bouwden de Moral Foundations Questionnaire op dit idee, waarmee ze morele zorgen meten die verdergaan dan schade en eerlijkheid, zoals lojaliteit, autoriteit en zuiverheid.

Hoe onze waardetests scoren

We hebben de daadwerkelijke puntentelling van twee van deze tests laten draaien via een kort script (tools/values-odds.cjs) met telkens één miljoen willekeurige antwoordreeksen, waarbij elk antwoord even waarschijnlijk was. Dit is een model van de puntentelling en geen bezoekersdata. Echte mensen antwoorden niet willekeurig, maar het model laat zien hoe de puntentelling zelf zich gedraagt.

Personal Values Test. Elk van de tien waarden heeft drie stellingen, waardoor elke waardescore in stappen van ongeveer 8 punten oploopt. Je belangrijkste waarde is degene met de hoogste score, en bij een gelijke stand wint de waarde die als eerste in de resultaten staat.

Wat het model aantrofAandeel willekeurige antwoordreeksen
Top twee waarden exact gelijk28,0%
Hoogste waarde met één antwoordstap voorsprong39,6%
Hoogste waarde met meer dan één stap voorsprong32,4%

Omdat gelijke standen veelvoorkomend zijn, is de beslissing bij gelijke stand van belang. Bij willekeurige antwoorden kwam Zelfsturing, dat als eerste vermeld staat, bij 13,8% van de runs als winnaar uit de bus en Universalisme, als laatste vermeld, bij 7,2%, hoewel elke waarde evenveel stellingen heeft. Bekijk dus al je balken en niet alleen het bovenste label. Als twee of drie waarden dezelfde topscore delen, beschouw ze dan als gelijke prioriteiten.

Moral Alignment Test. Een score binnen 15 punten van het midden op een schaal telt als Neutraal. Bij willekeurige antwoorden was 76,3% van de resultaten True Neutral, kwam elk van de vier gemengde resultaten zoals Neutral Good in ongeveer 5,5% voor, en elke hoek zoals Lawful Good in ongeveer 0,4%. Een hoekresultaat vereist consistente antwoorden op beide schalen, dus dat zegt meer over je antwoorden dan een neutrale score.

Veelgestelde vragen

Wat zijn persoonlijke waarden?

Diepe doelen die je keuzes en oordelen sturen, zoals vrijheid, veiligheid, prestatie of zorg voor anderen.

Wat is het verschil tussen waarden en persoonlijkheid?

Persoonlijkheid beschrijft hoe je meestal handelt en voelt. Waarden beschrijven wat je belangrijk vindt en wilt bereiken. Ze zijn aan elkaar verwant en onderzoek vindt duidelijke verbanden tussen bepaalde trekken en bepaalde waarden, maar de ene voorspelt de andere niet feilloos.

Veranderen waarden na verloop van tijd?

Ze zijn redelijk stabiel tijdens de volwassenheid, maar verschillen per levensfase. In een grootschalig Europees onderzoek ontdekte Robinson (2012) dat oudere leeftijdsgroepen meer waarde hechtten aan traditie en andere conservatieve waarden en minder aan stimulatie en openheid voor verandering. Dit vergelijkt leeftijdsgroepen op één moment, dus het is geen bewijs dat elk individu op dezelfde manier verandert.

Waarom staan mijn belangrijkste waarden op gelijke hoogte?

Elke waarde heeft slechts drie stellingen in onze Personal Values Test, waardoor veel scoreprofielen dezelfde topscore delen. In ons model stonden de top twee in meer dan een kwart van de antwoordreeksen gelijk. Een gelijke stand betekent dat beide waarden ongeveer even belangrijk voor je zijn.

Is er een juiste set waarden?

Nee. Deze tests beschrijven wat belangrijk voor je is; ze rangschikken de ene set waarden niet boven de andere.