Khả năng tự kiểm soát là gì?
Tự kiểm soát là khả năng chế ngự một xung động hoặc thói quen để hướng tới một mục tiêu dài hạn hơn: ví dụ như từ chối món tráng miệng thứ hai, giữ bình tĩnh khi tranh luận hoặc tiết kiệm thay vì tiêu xài. Các nhà tâm lý học nghiên cứu đây là một đặc điểm ổn định và có sự khác biệt giữa mỗi người.
Bài trắc nghiệm này đánh giá bốn phương diện:
| Phương diện | Nội dung |
|---|---|
| Kiềm chế xung động | Mua sắm, ăn vặt, lướt mạng, nói hớ |
| Quản lý cảm xúc | Giữ bình tĩnh và tập trung khi buồn bực |
| Duy trì thói quen | Thói quen ngủ nghỉ, làm việc nhà và làm việc |
| Tập trung dài hạn | Tiết kiệm, lập kế hoạch và kiên trì |
Cách tính điểm
Bạn sẽ đánh giá 20 câu khẳng định. Trong đó có 6 câu được tính điểm ngược, ví dụ như “Tôi thường mua những thứ mình không cần”. Tổng điểm và điểm cho 4 phương diện sẽ được hiển thị dưới dạng phần trăm.
| Điểm số | Kết quả |
|---|---|
| 0% đến 35% | Khả năng tự kiểm soát thấp |
| 36% đến 55% | Trung bình |
| 56% đến 75% | Tốt |
| 76% đến 100% | Cao |
Tất cả các câu hỏi đều do PrismaTest biên soạn và không được lấy từ Thang đo Tự kiểm soát Ngắn gọn (Brief Self-Control Scale).
Nghiên cứu cho thấy điều gì?
- Khả năng tự kiểm soát dự báo kết quả cuộc đời. Một nghiên cứu dài hạn tại Dunedin, New Zealand, do Terrie Moffitt dẫn dắt, cho thấy khả năng tự kiểm soát thời thơ ấu giúp dự báo sức khỏe, sự giàu có và tỷ lệ phạm tội thấp hơn khi trưởng thành, ngay cả khi đã tính đến các yếu tố về trí thông minh và hoàn cảnh gia đình.
- Thí nghiệm kẹo dẻo (The marshmallow test). Các nghiên cứu kinh điển của Walter Mischel về khả năng trì hoãn sự hài lòng của trẻ em đã trở nên nổi tiếng, mặc dù các nghiên cứu lặp lại sau này cho thấy mối liên hệ với thành công trong tương lai thấp hơn so với báo cáo ban đầu.
- Người có khả năng tự kiểm soát cao ít phải đấu tranh hơn. Nghiên cứu của Wilhelm Hofmann và các cộng sự cho thấy những người có khả năng tự kiểm soát cao ngay từ đầu đã ít gặp phải những cám dỗ hơn, phần lớn là nhờ họ xây dựng được thói quen tốt và chủ động tránh các tình huống gây cám dỗ.
- Thuyết “cạn kiệt cái tôi” (Ego depletion) còn gây tranh cãi. Quan niệm phổ biến cho rằng ý chí giống như một khối cơ sẽ bị mệt mỏi và cạn kiệt đã không còn đứng vững trong các nghiên cứu lặp lại quy mô lớn.
Cách thực tế để tăng cường khả năng tự kiểm soát
- Thay đổi môi trường: để những thứ gây cám dỗ ngoài tầm mắt và tầm với.
- Sử dụng kế hoạch “nếu-thì”: “Nếu mình muốn lướt mạng lúc 9 giờ tối, mình sẽ đọc sách trong 10 phút.”
- Xây dựng thói quen để những lựa chọn đúng đắn trở thành phản xạ tự nhiên.
- Cụ thể hóa mục tiêu: “Tiết kiệm 50 nghìn mỗi tuần” sẽ hiệu quả hơn là “tiết kiệm nhiều hơn”.
- Hãy bao dung với bản thân sau những lần vấp ngã; cảm giác tội lỗi thường dẫn đến nhiều sai lầm hơn.
Câu hỏi thường gặp
Khả năng tự kiểm soát có thể cải thiện được không?
Có, chủ yếu bằng cách xây dựng thói quen và thay đổi môi trường thay vì chỉ dựa vào ý chí.
Tự kiểm soát cao có luôn tốt không?
Đa phần là có, nhưng kiểm soát quá mức có thể dẫn đến sự cứng nhắc. Sự ngẫu hứng và nghỉ ngơi cũng rất quan trọng.
Tại sao khả năng tự kiểm soát của tôi kém đi khi bị căng thẳng?
Căng thẳng khiến sự chú ý bị thu hẹp vào những giải pháp giải tỏa ngắn hạn, khiến các xung động trở nên khó kiềm chế hơn.
Bài trắc nghiệm liên quan
Hãy thử so sánh với trắc nghiệm tâm điểm kiểm soát hoặc trắc nghiệm tính cách loại A hoặc B.
Tính cách
Trắc nghiệm 16 nhóm tính cách
Xác định kiểu bốn chữ cái của bạn qua 48 câu hỏi, xem mức độ nghiêng về mỗi chiều và tìm hiểu ý nghĩa của nhóm tính cách đối với công việc và các mối quan hệ.
Tính cách
Trắc nghiệm Enneagram
54 câu hỏi về lý do bạn hành động. Xem điểm số của bạn trên cả chín kiểu Enneagram, kiểu chính và kiểu phụ có thể là cánh của bạn.
Tính cách
Trắc nghiệm tính cách Big Five
Năm mươi câu hỏi đạt chuẩn nghiên cứu từ kho dữ liệu IPIP công cộng chấm điểm bạn trên năm đặc điểm tính cách được các nhà tâm lý học sử dụng nhiều nhất: độ cởi mở, tính tận tâm, hướng ngoại, tính dễ chịu và tính bất ổn cảm xúc.
Tính cách
Trắc nghiệm Hướng nội, Hướng ngoại hay Hướng trung
Hai mươi câu khẳng định tiết lộ vị trí của bạn giữa hướng nội và hướng ngoại, đồng thời chia nhỏ thành năng lượng xã hội, tình yêu với sự kích thích và khả năng biểu đạt.
Tính cách
Trắc nghiệm Người khó tính
Ba mươi lăm câu khẳng định trung thực sẽ chấm điểm bạn dựa trên bảy đặc điểm khiến người khác cảm thấy khó sống và làm việc cùng, từ sự vô cảm đến tính kiểm soát.
Tính cách
Trắc nghiệm Alpha, Beta hay Omega
Mười hai tình huống thường ngày sẽ tiết lộ liệu bạn là Alpha, Beta, Gamma, Delta, Sigma hay Omega trong các nhóm xã hội, cùng với sự kết hợp đầy đủ các kiểu người của bạn.
Chỉ dùng để tham khảo và tự phản chiếu. Xem cách chúng tôi xây dựng các bài trắc nghiệm.