ลักษณะนิสัยแบบหลงตัวเอง (Narcissism) มักจะดูมีเสน่ห์ดึงดูดใจมากในช่วงเริ่มต้นของความสัมพันธ์ ความมั่นใจ เสน่ห์ และความใส่ใจอย่างเข้มข้นทำให้รู้สึกตื่นเต้น ปัญหาต่างๆ มักจะเริ่มปรากฏขึ้นเมื่อความแปลกใหม่จางหายไป เมื่อคู่รักหยุดเป็นแหล่งของการชื่นชม และกลายมาเป็นมนุษย์คนหนึ่งที่มีความต้องการเป็นของตัวเอง
งานวิจัยบอกอะไรไว้บ้าง
- เริ่มต้นได้ดีเยี่ยม: การศึกษาโดย Mitja Back และคณะพบว่าผู้ที่มีภาวะหลงตัวเองสูงจะถูกมองว่าน่าคบหามากกว่าในการพบกันครั้งแรก ส่วนใหญ่เป็นเพราะความมั่นใจและบุคลิกภาพภายนอกของพวกเขา
- ความพึงพอใจที่ลดลง: งานวิจัยของ W. Keith Campbell พบว่าคู่รักที่มีภาวะหลงตัวเองมักจะมอบความตื่นเต้นในช่วงแรก แต่จะมีความผูกพันและการดูแลเอาใจใส่น้อยลงในภายหลัง
- มองความรักเป็นเกม: ภาวะหลงตัวเองเชื่อมโยงกับรูปแบบความรักแบบ “ลุดุส (Ludus)” ซึ่งมองความรักเป็นเรื่องสนุกหรือเกมการแข่งขัน ดูเพิ่มเติมได้ที่ คู่มือรูปแบบความรักของเรา
- การให้อภัยน้อยกว่า: ความรู้สึกว่าตนเองมีสิทธิพิเศษเหนือกว่าเชื่อมโยงกับการเก็บความแค้นไว้ในความสัมพันธ์ใกล้ชิด
วัฏจักรทั่วไป
หลายคนที่เคยคบหากับคนที่มีภาวะหลงตัวเองสูงมักจะอธิบายถึงรูปแบบที่คล้ายคลึงกันดังนี้:
| ระยะ | ความรู้สึกที่ได้รับ |
|---|---|
| ระยะยกยอ (Idealisation) | ความใส่ใจอย่างต่อเนื่อง คำชมเชย การพูดถึงสายสัมพันธ์ที่พิเศษ และบางครั้งก็ผูก 2 สัมพันธ์กันอย่างรวดเร็วมาก (“การระเบิดความรัก” หรือ Love Bombing) |
| ระยะลดคุณค่า (Devaluation) | การวิจารณ์ ความเย็นชา การเปรียบเทียบกับคนอื่น และความต้องการของคุณถูกมองข้าม |
| ระยะเขี่ยทิ้งหรือถอนตัว (Discard) | การเว้นระยะห่างกะทันหันหรือการบอกเลิก โดยมักจะโยนความผิดมาที่คุณ |
| ระยะกลับมา (Hoovering) | ความอบอุ่นกลับมาอีกครั้ง ดึงคุณให้กลับเข้าสู่วัฏจักรเดิม |
ไม่ใช่ทุกความสัมพันธ์ที่จะดำเนินตามขั้นตอนนี้เป๊ะๆ และรูปแบบนี้มักจะอธิบายจากมุมมองของอดีตคู่รักมากกว่าการวัดผลผ่านงานวิจัยระยะยาว แต่มันก็เกิดขึ้นบ่อยจนคุค่าแก่การทำความเข้าใจ
สัญญาณเตือนภัยล่วงหน้า (Red Flags)
- ทุกอย่างดำเนินไปเร็วกว่าปกติ พร้อมคำมั่นสัญญาใหญ่โตในช่วงไม่กี่สัปดาห์แรก
- พวกเขาพูดถึงแฟนเก่าในแง่ลบทั้งหมด โดยมองว่าแฟนเก่า “บ้า” หรือ “ขี้หึง” เสมอ
- พวกเขาจะเย็นชาหรือโกรธเมื่อคุณประสบความสำเร็จหรือได้รับความสนใจเป็นของตัวเอง
- ประเด็นที่คุณกังวลถูกบิดเบือนจนกลายเป็นว่าคุณต้องเป็นฝ่ายขอโทษ
- พวกเขาต้องเป็นฝ่ายชนะในทุกข้อถกเถียง
- เพื่อนๆ ของคุณเริ่มรู้สึกว่าไม่ได้รับการต้อนรับเมื่ออยู่ใกล้
ทำไมถึงถอนตัวออกมายาก
ช่วงเวลาที่ดีอาจดีมากๆ และความอบอุ่นที่มาๆ หายๆ ก็สร้างแรงดึงดูดทางอารมณ์ที่รุนแรง คู่รักอาจเริ่มไม่มั่นใจในความทรงจำของตัวเองหากเหตุการณ์ต่างๆ มักถูกปฏิเสธหรือบิดเบือน นี่คือเหตุผลว่าทำไมมุมมองจากภายนอกของเพื่อนๆ หรือนักบำบัดจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง
การเยียวยาจิตใจหลังความสัมพันธ์กับคนหลงตัวเอง
- จำกัดหรือยุติการติดต่อ เท่าที่จะทำได้ รวมถึงบนโซเชียลมีเดียด้วย
- เขียนสิ่งที่เกิดขึ้นเก็บไว้ เพื่อต่อสู้กับความรู้สึกไม่มั่นใจในตัวเอง
- ทำใจยอมรับความรู้สึกที่หลากหลาย การคิดถึงคนที่ทำร้ายคุณเป็นเรื่องปกติธรรมดา
- สร้างกิจวัตรประจำวันและมิตรภาพขึ้นมาใหม่
- หาความช่วยเหลือ จากนักบำบัด โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากคุณสังเกตเห็นอาการวิตกกังวล ซึมเศร้า หรือโทษตัวเอง
หากคุณต้องการทำความเข้าใจแพตเทิร์นความรักของตนเอง แบบทดสอบรูปแบบความผูกพัน (Attachment Style) สามารถช่วยคุณได้
คำถามที่พบบ่อย
คนหลงตัวเองสามารถรักใครเป็นไหม?
พวกเขาสามารถรู้สึกผูกพันและดึงดูดใจได้ สิ่งที่มีจำกัดมักจะเป็นความเห็นอกเห็นใจอย่างต่อเนื่องและการเอาความต้องการของคู่รักขึ้นมาเป็นอันดับแรก
ทำไมคนหลงตัวเองถึงเลือกคู่รักที่เป็นคนเห็นอกเห็นใจผู้อื่น?
ยังมีหลักฐานไม่มากนักว่าเป็นการจงใจเลือก แต่คนที่เห็นอกเห็นใจและยอมประนีประนอมอาจอดทนต่อพฤติกรรมนี้ได้นานกว่า
นี่คือภาวะหลงตัวเองหรือเป็นแค่ความสัมพันธ์ที่แย่?
ให้มองหาแพตเทิร์นที่สม่ำเสมอของความรู้สึกว่าตนเองมีสิทธิพิเศษ ขาดความเห็นอกเห็นใจ และต้องการการชื่นชมในทุกๆ สถานการณ์ ไม่ใช่แค่เฉพาะเวลาที่มีความขัดแย้งในช่วงเวลาที่ยากลำบาก
อ้างอิงจากงานวิจัยที่ตีพิมพ์และประสบการณ์ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำด้านความสัมพันธ์หรือกฎหมาย