Style przywiązania opisują wzorce, które wnosimy do bliskich relacji: jak bardzo martwimy się o porzucenie i jak komfortowo czujemy się z bliskością. Poniżej znajduje się przewodnik po wszystkich czterech stylach u dorosłych, z pełnym opisem każdego z nich.
Nie wiesz, który pasuje do Ciebie? Najpierw rozwiąż darmowy test stylu przywiązania.
Cztery style w skrócie
| Styl | Główne przekonanie | W związku | W stresie |
|---|---|---|---|
| Bezpieczny | „Jestem wart/a miłości i można ufać innym”. | Bliskość bez osaczania, otwarta komunikacja | Szuka kontaktu i rozmawia |
| Lękowy | „Potrzebuję bliskości, by czuć się bezpiecznie, ale możesz odejść”. | Oddany/a, szuka zapewnień, wrażliwy/a na dystans | Goni, protestuje, szuka kontaktu |
| Unikający | „Jestem samowystarczalny/a. Bliskość kosztuje wolność”. | Niezależny/a, zachowuje dystans | Wycofuje się, zamyka w sobie |
| Lękowo-unikowy | „Chcę bliskości, ale ludzie ranią”. | Raz ciepło, raz zimno, pragnie i boi się intymności | Waha się między pogonią a wycofaniem |
Dwa wymiary stojące za stylami
Współczesne badania nie szufladkują ludzi w czterech pudełkach. Mierzą dwa wymiary:
- Lęk przed przywiązaniem: jak bardzo martwisz się o odrzucenie i porzucenie.
- Unikanie przywiązania: jak bardzo niekomfortowo czujesz się z bliskością i poleganiem na innych.
| Niskie unikanie | Wysokie unikanie | |
|---|---|---|
| Niski lęk | Bezpieczny | Unikający |
| Wysoki lęk | Lękowy (ambiwalentny) | Lękowo-unikowy |
Cztery style to po prostu cztery rogi tej mapy. Większość ludzi znajduje się gdzieś pomiędzy, dlatego można odnaleźć się w dwóch stylach.
Skąd biorą się style przywiązania?
Brytyjski psychiatra John Bowlby zaproponował w latach 50. i 60., że dzieci rodzą się z systemem przywiązania, który utrzymuje je blisko opiekunów. Badania Mary Ainsworth „Strange Situation” z lat 70. pokazały, że dzieci reagują różnie, gdy rodzic wychodzi i wraca: niektóre łatwo się uspokajają (bezpieczne), niektóre trudno ukoić (lękowe), a niektóre wydają się nie przejmować (unikające). Czwarty, zdezorganizowany wzorzec został zidentyfikowany później przez Mary Main i Judith Solomon.
W 1987 roku Cindy Hazan i Phillip Shaver odkryli, że dorośli wykazują podobne wzorce w relacjach romantycznych. Od tego czasu tysiące badań zgłębiały temat przywiązania u dorosłych.
Wczesna opieka ma znaczenie, ale nie jest przeznaczeniem. Badania pokazują tylko umiarkowane powiązania między przywiązaniem w niemowlęctwie a dorosłością. Późniejsze relacje, wydarzenia życiowe, temperament i kultura również mają na to wpływ.
Jak powszechny jest każdy styl?
Szacunki różnią się w zależności od badań i krajów. W wielu zachodnich grupach badawczych około połowa do 60% dorosłych opisuje siebie jako głównie bezpiecznych, a reszta rozkłada się na style lękowe, unikające i lękowo-unikowe. Ponieważ ludzie są mierzeni na ciągłych skalach, te procenty zależą od tego, gdzie badacze postawią granice.
Czy styl przywiązania może się zmienić?
Tak. Badania śledzące ludzi w czasie pokazują, że przywiązanie jest dość stabilne, ale może się zmieniać. Ludzie często stają się bardziej bezpieczni dzięki:
- Konsekwentnemu, responsywnemu partnerowi lub przyjacielowi, co czasem nazywa się relacją „korygującą”.
- Terapii, zwłaszcza podejściom skupionym na emocjach i relacjach.
- Samoświadomości: zauważaniu swojego wzorca w danej chwili i wyborze innej reakcji.
Psycholodzy nazywają to „wypracowanym bezpieczeństwem”.
Przywiązanie w relacjach
Sposób, w jaki łączą się dwa style, ma większe znaczenie niż każdy z nich z osobna. Nasz przewodnik po dopasowaniu stylów przywiązania analizuje każdą parę, w tym słynną pułapkę lękowo-unikającą.
Często zadawane pytania
Jakie są 4 style przywiązania?
Bezpieczny, lękowy (zwany też ambiwalentnym), unikający i lękowo-unikowy (zwany też zdezorganizowanym).
Jaki jest najczęstszy styl przywiązania?
Styl bezpieczny jest najczęstszy w większości badań.
Czy styl unikający to to samo co introwersja?
Nie. Introwersja dotyczy tego, skąd czerpiesz energię. Unikanie dotyczy dyskomfortu z powodu bliskości emocjonalnej. Wielu introwertyków ma bezpieczny styl przywiązania.
Czy style przywiązania to diagnoza?
Nie. To wzorce opisane przez badania, a nie zaburzenia zdrowia psychicznego.