Sommige online persoonlijkheidstesten zijn nuttig en andere zijn puur vermaak, en die twee kunnen er exact hetzelfde uitzien. Het eerlijke antwoord op “hoe nauwkeurig zijn ze?” is dat dit van drie dingen afhangt: het model achter de test, hoe de test is gebouwd en wat je met het resultaat van plan bent te doen.
Wat “nauwkeurig” betekent voor een persoonlijkheidstest
Een badkamerweegschaal kun je controleren aan de hand van een bekend gewicht. Persoonlijkheid heeft zo’n referentiepunt niet, dus stellen onderzoekers in plaats daarvan twee specifiekere vragen.
- Betrouwbaarheid: krijg je een vergelijkbaar resultaat als je de test een paar weken later opnieuw maakt?
- Validiteit: houdt het cijfer of de score verband met dingen in het echte menselijk leven waar het verband mee zou moeten houden, zoals hoe mensen die jou kennen je omschrijven?
Een test kan betrouwbaar zijn zonder geldig te zijn. Een quiz die je altijd vertelt wat je lievelingskleur is, is consistent, maar dat maakt het nog geen meting van je karakter.
Waarom bijna elk resultaat juist kan aanvoelen
In 1949 gaf de psycholoog Bertram Forer zijn studenten een “persoonlijke” beschrijving en vroeg hij hoe goed deze bij hen paste. Iedereen had exact dezelfde tekst gekregen, grotendeels samengesteld uit een astrologieboek van de kiosk, en toch beoordeelde de klas deze als uiterst nauwkeurig. Dit wordt tegenwoordig het Forer- of Barnum-effect genoemd.
Het feit dat een uitslag juist aanvoelt, is dus zwak bewijs. Stellingen zoals “je kunt extravert zijn, maar je hebt ook tijd voor jezelf nodig” passen bij bijna iedereen. Een beter teken is een resultaat dat ook fout had kunnen zijn: eentje die zegt dat je erg laag op scoort op iets, en die een vriend ook zou herkennen.
Wat het bewijs ondersteunt
Op eigenschappen gebaseerde modellen, en dan vooral de Big Five, hebben de sterkste wetenschappelijke basis. Een groot overzichtsonderzoek door Roberts en collega’s wees uit dat persoonlijkheidskenmerken sterfte, echtscheiding en beroepssucces ongeveer even goed voorspelden als sociaaleconomische status en cognitieve vermogens. Dat gaat over gemiddelden onder veel mensen, niet over een voorspelling van jouw eigen leven.
Modellen gebaseerd op types zijn populairder en hebben minder sterke ondersteuning. (We kijken naar de redenen achter die populariteit in waarom de MBTI zo populair is.) Het overzicht van Pittenger over de Myers-Briggs Type Indicator roept vragen op over hoe consistent mensen bij een herhalingsmeting in hetzelfde type terechtkomen, en over het opdelen van vloeiende schalen in twee hokjes. Iemand die net aan de ene of andere kant van een afkappunt zit, krijgt een ander type toegewezen, terwijl diens scores vrijwel identiek zijn. Daarom toont onze test voor de 16 persoonlijkheidstypes voor elke dimensie een score naast de vier letters. We leggen uit welke onderdelen van het typemodel overeind blijven in is de MBTI wetenschappelijk geldig?.
Persoonlijkheid verandert bovendien. Een metaanalyse van langetermijnstudies toonde aan dat de gemiddelde niveaus van karaktereigenschappen gedurende de volwassenheid blijven veranderen, het meest in de jongvolwassenheid. Een uitslag is dan ook slechts een momentopname van hoe je jezelf op dit moment ziet.
Vier checks die je kunt loslaten op elke test
| Check | Goed teken | Waarschuwingteken |
|---|---|---|
| Is het model vernoemd? | Er staat wat er wordt gemeten en waar het idee vandaan komt | “Ons unieke algoritme” zonder verdere details |
| Wordt de puntentelling getoond? | Je kunt zien hoe antwoorden leiden tot een uitslag | Alleen een label, zonder scores |
| Kan de uitslag ongevleid zijn? | Lage scores en afwegingen komen voor | Iedereen krijgt een compliment |
| Worden de grenzen vermeld? | Er staat bij dat het geen diagnose is | Het belooft je ware zelf te onthullen |
Je kunt zelf ook een vijfde check uitvoeren: maak de test tweemaal, met een paar weken ertussen, en vraag iemand die jou goed kent of het resultaat bij je past.
Hoe je jouw resultaat gebruikt
- Zie het als een vertrekpunt. Gebruik het om betere vragen over jezelf te stellen, niet om definitieve antwoorden te krijgen.
- Lees de scores, niet alleen het label. Dicht bij het midden van een schaal zitten is een heel normaal en veelvoorkomend resultaat.
- Gebruik het niet om dingen uit te sluiten. Een test zou niet je carrière moeten bepalen, of of een relatie wel of niet kan werken.
- Houd leuke quizzen leuk. Een karakterquiz is vermaak, en dat is prima zolang het ook zo wordt gelabeld.
- Praat met een professional over gezondheidszorg. Als een uitslag je mentale gezondheid raakt, kan een gekwalificeerde deskundige beoordelen wat een online test niet kan.
Hoe PrismaTest hiermee omgaat
Elke test van ons benoemt het model, legt de puntentelling uit en somt alle mogelijke resultaten op de pagina op. Leuk bedoelde quizzen krijgen een helder label. Je leest de details in hoe wij onze tests bouwen en beoordelen.
Veelgestelde vragen
Zijn gratis online persoonlijkheidstesten minder nauwkeurig dan betaalde?
De prijs zegt je erg weinig. Sommige sterke meetmethoden, zoals vragen uit de International Personality Item Pool, zijn gratis te gebruiken, terwijl sommige dure tests weinig bewijs achter zich hebben. Controleer het model en de puntentelling in plaats van naar de prijs te kijken.
Waarom kreeg ik een ander type toen ik de test opnieuw maakte?
Je humeur en de manier waarop je de vragen leest variëren, en scores dicht bij een afkappunt kunnen naar beide kanten uitslaan. Als je scores nauwelijks zijn verschoven, betekent de verandering in het label minder dan het lijkt. We hebben de cijfers doorgerekend in waarom je bij een herhaling een ander type kunt krijgen.
Kan een persoonlijkheidstest een psychische stoornis diagnosticeren?
Nee. Een zelfevaluatietest kan niets diagnosticeren. Alleen een gekwalificeerde professional kan die beoordeling maken, na naar veel meer te hebben gekeken dan alleen jouw antwoorden op een vragenlijst.