Tin tốt khi đối phó với một người có tính cách thủ đoạn (Machiavellian) là họ thường hành động lý trí. Họ luôn cân nhắc chi phí và lợi ích. Nếu việc thao túng bạn trở nên tốn kém, rủi ro hoặc vô ích, họ có xu hướng từ bỏ. Mục tiêu không phải là dùng mưu mẹo để thắng họ, mà là làm cho việc dùng mưu mẹo trở nên không có lợi.
Bạn không chắc mình có đang đối mặt với một người thực sự thủ đoạn hay không? Hãy so sánh hành vi của họ với các dấu hiệu của tính cách thủ đoạn.
Tám chiến thuật ứng phó
1. Công khai mọi thứ
Sự thao túng phát triển mạnh trong các cuộc trò chuyện riêng tư và những thỏa thuận mơ hồ. Hãy CC những người liên quan vào email, tóm tắt các quyết định bằng văn bản và chia sẻ thông tin một cách cởi mở với toàn đội.
2. Chia sẻ ít hơn về bản thân
Chi tiết cá nhân, những nỗi bất an và tham vọng có thể trở thành đòn bẩy để họ lợi dụng. Hãy cứ thân thiện nhưng chỉ chia sẻ thông tin nhạy cảm với những người bạn thực sự tin tưởng.
3. Xác minh trước khi hành động
Nếu họ kể cho bạn nghe ai đó đã nói gì hoặc muốn gì, hãy kiểm tra trực tiếp với người đó. “Tam giác hóa” (truyền tin qua lại giữa nhiều người để gây hiểu lầm) là một chiến thuật kinh điển.
4. Xây dựng những liên minh chân chính
Những người thủ đoạn giành được quyền lực khi mọi người bị cô lập. Những mối quan hệ bền vững và trung thực với đồng nghiệp sẽ khiến họ khó chia rẽ bạn hơn.
5. Quan sát thời điểm của sự tử tế
Hãy chú ý khi những lời tâng bốc hoặc sự giúp đỡ xuất hiện ngay trước một lời yêu cầu. Bạn có thể đón nhận sự tử tế nhưng hãy luôn cảnh giác với “mục đích trao đổi” đằng sau đó.
6. Giữ bình tĩnh
Họ thường thắng bằng cách giữ cái đầu lạnh trong khi những người khác phản ứng thái quá. Việc chậm lại, nói “để tôi suy nghĩ về việc này” và phản hồi sau đó sẽ loại bỏ lợi thế của họ.
7. Tự lưu trữ hồ sơ
Một nhật ký ngắn gọn về ngày tháng, các thỏa thuận và sự cố sẽ giúp ích nếu bạn cần báo cáo vấn đề với quản lý hoặc bộ phận nhân sự (HR).
8. Đừng bắt chước phương pháp của họ
Chống lại sự thao túng bằng sự thao túng sẽ làm tổn hại đến uy tín và sức khỏe tinh thần của bạn. Sự minh bạch là chiến lược dài hạn mạnh mẽ hơn.
Các chiêu trò phổ biến và cách phản ứng
| Chiêu trò | Ví dụ | Cách phản ứng |
|---|---|---|
| Tam giác hóa | “Sam nghĩ rằng công việc của bạn còn yếu.” | “Tôi sẽ hỏi trực tiếp Sam.” |
| Tạo sự khẩn cấp giả | “Chúng ta phải quyết định ngay hôm nay.” | “Tôi cần đến ngày mai để kiểm tra lại.” |
| Tâng bốc trước khi nhờ vả | “Bạn là người duy nhất có thể làm việc này.” | “Cảm ơn. Để tôi xem mình có đủ thời gian không.” |
| Cướp công | Trình bày ý tưởng của bạn như là của họ | Chia sẻ ý tưởng bằng văn bản hoặc trong cuộc họp trước |
| Chia để trị | Kích động sự ganh đua giữa các đồng nghiệp | Nói chuyện cởi mở với những người liên quan |
Nếu người đó là quản lý của bạn
Các lựa chọn của bạn sẽ hạn chế hơn, vì vậy việc lưu trữ tài liệu càng quan trọng. Hãy để công việc của bạn hiển hiện với những cấp trên khác, xây dựng mạng lưới quan hệ ngoài nhóm của mình và xem xét liệu có thể chuyển bộ phận hay không. Nếu hành vi đó trở thành bắt nạt, hầu hết các công ty đều có quy trình xử lý chính thức.
Nếu người đó là bạn bè hoặc đối tác
Hãy tự hỏi liệu bạn có thường xuyên cảm thấy bị lợi dụng, bối rối hoặc bị đem ra so sánh với người khác hay không. Mối quan hệ cá nhân với một người có tính thủ đoạn cao có thể giống như một cuộc thương lượng. Đọc thêm về tính cách thủ đoạn trong các mối quan hệ để biết chi tiết.
Câu hỏi thường gặp
Tôi có nên đối chất với một đồng nghiệp thủ đoạn không?
Một cuộc trò chuyện bình tĩnh, dựa trên sự thật về một hành vi cụ thể có thể hiệu quả, lý tưởng nhất là có bằng chứng đi kèm. Tránh những lời buộc tội về tính cách của họ.
Một người thủ đoạn có thể là đồng minh tốt không?
Đôi khi, nếu lợi ích của hai bên trùng khớp. Chỉ cần lưu ý rằng liên minh này có thể chỉ kéo dài cho đến khi nó không còn mang lại lợi ích cho họ.
Họ có biết mình đang làm gì không?
Thông thường là có. Khác với những hành vi bốc đồng, các chiến thuật thủ đoạn thường được tính toán kỹ lưỡng.
Đây chỉ là hướng dẫn thực hành. Đối với các vấn đề nghiêm trọng tại nơi làm việc, hãy tham khảo ý kiến của bộ phận nhân sự hoặc cố vấn lao động.