Hội chứng Cứu rỗi là gì?
Hội chứng cứu rỗi, đôi khi được gọi là “hội chứng hiệp sĩ trắng”, là một xu hướng cảm thấy bị thôi thúc phải giải cứu người khác, thường là bằng cách hy sinh lợi ích của chính mình. Đây không phải là một chẩn đoán lâm sàng, mà mô tả một sự kết hợp giữa các động cơ và thói quen:
| Mô hình | Biểu hiện |
|---|---|
| Bị thu hút bởi những người gặp khủng hoảng | Chọn bạn đời hoặc bạn bè là những người có vẻ cần được cứu giúp |
| Nhu cầu “sửa chữa” | Vội vàng đưa ra giải pháp và lời khuyên |
| Tìm thấy giá trị thông qua việc giúp đỡ | Cảm thấy mình có giá trị chủ yếu khi được người khác cần đến |
| Bỏ bê bản thân | Dành thời gian, tiền bạc và năng lượng vượt quá khả năng của mình |
Cách tính điểm
Bạn sẽ đánh giá 16 câu khẳng định, mỗi mô hình 4 câu, dựa trên mức độ mô tả đúng về bạn. Tổng điểm và điểm của mỗi mô hình sẽ được hiển thị dưới dạng phần trăm.
| Điểm số | Kết quả |
|---|---|
| 0% đến 30% | Người giúp đỡ cân bằng |
| 31% đến 50% | Người giúp đỡ tự nhiên |
| 51% đến 70% | Có xu hướng giải cứu |
| 71% đến 100% | Hội chứng cứu rỗi mạnh mẽ |
Nguồn gốc của khái niệm
- Tam giác kịch tính. Năm 1968, bác sĩ tâm thần Stephen Karpman đã mô tả cách mọi người rơi vào ba vai trò trong một cuộc xung đột: kẻ ngược đãi, nạn nhân và người giải cứu. Người giải cứu giúp đỡ theo cách khiến nạn nhân tiếp tục phụ thuộc và khiến bản thân người giải cứu cảm thấy mình quan trọng.
- Lòng vị tha bệnh lý. Các nhà nghiên cứu như Barbara Oakley đã khám phá cách mà việc giúp đỡ với ý định tốt đôi khi có thể gây hại cho cả người giúp lẫn người được giúp.
- Sự mệt mỏi vì thấu cảm. Trong các ngành nghề giúp đỡ, việc liên tục “giải cứu” người khác có liên quan mật thiết đến tình trạng kiệt sức.
Giúp đỡ lành mạnh và Giải cứu
| Giúp đỡ lành mạnh | Giải cứu |
|---|---|
| Hỏi xem đối phương muốn gì | Tự giả định họ cần gì |
| Hỗ trợ họ tự giải quyết vấn đề | Giải quyết vấn đề thay cho họ |
| Tôn trọng lựa chọn của họ | Áp đặt kế hoạch của mình |
| Luôn lưu tâm đến nhu cầu của bản thân | Bỏ qua nhu cầu của chính mình |
| Lùi lại khi sự giúp đỡ không được đón nhận | Cảm thấy bị tổn thương khi bị từ chối giúp đỡ |
Tại sao hội chứng này phát triển
Thói quen giải cứu thường bắt đầu từ thời thơ ấu, ví dụ như việc phải chăm sóc cha mẹ hoặc anh chị em đang gặp khó khăn. Việc được cần đến trở thành nguồn an tâm và định nghĩa về bản sắc cá nhân. Về sau, những đối tác có nhiều vấn đề trong cuộc sống có thể tạo cảm giác quen thuộc và thậm chí là thu hút bạn.
Các bước để giúp đỡ lành mạnh hơn
- Hỏi trước khi giúp đỡ: “Lời khuyên lúc này có giúp ích không, hay bạn chỉ muốn tâm sự thôi?”
- Nhận ra sự thu hút đối với những người đang gặp khủng hoảng, đặc biệt là trong hẹn hò.
- Hãy để người khác đối mặt với khó khăn một chút; đó thường là cách để họ trưởng thành.
- Tìm kiếm giá trị bản thân ngoài việc giúp đỡ: thông qua sở thích, thành tựu hoặc sự nghỉ ngơi.
- Thiết lập giới hạn về thời gian và tiền bạc mà bạn cho mượn hoặc dành cho người khác.
Câu hỏi thường gặp
Có hội chứng cứu rỗi có xấu không?
Sự quan tâm đằng sau đó là điều tốt. Vấn đề chỉ nảy sinh khi việc giúp đỡ gây hại cho bạn, hoặc khiến người khác trở nên phụ thuộc.
Tại sao tôi lại thu hút những người cần được cứu giúp?
Có thể bạn vô thức chọn họ vì cảm giác được cần đến mang lại sự quen thuộc và an toàn.
Điều này có giống với sự phụ thuộc lẫn nhau (codependency) không?
Hai khái niệm này có sự giao thoa. Sự phụ thuộc lẫn nhau là một mô hình rộng hơn về việc dựa dẫm quá mức vào một mối quan hệ. Nếu bạn thấy mình gặp vấn đề này, một chuyên gia tư vấn có thể giúp bạn tìm hiểu sâu hơn.
Trắc nghiệm liên quan
Khám phá cách bạn trao đi tình yêu với trắc nghiệm khả năng yêu, hoặc tìm hiểu về kiểu tình yêu Agape vị tha.
Các mối quan hệ
Trắc nghiệm Ngôn ngữ tình yêu
30 lựa chọn nhanh giúp bạn khám phá ngôn ngữ tình yêu chính của mình và bảng phân tích chi tiết về lời nói, thời gian chất lượng, quà tặng, sự tận tụy và tiếp xúc cơ thể.
Các mối quan hệ
Trắc nghiệm Phong cách yêu
Ba mươi câu khẳng định chấm điểm bạn trên sáu phong cách yêu do nhà xã hội học John Alan Lee mô tả, từ Eros đam mê đến Agape vị tha.
Các mối quan hệ
Trắc nghiệm ghen tuông
Mười tám câu khẳng định đo lường mức độ ghen tuông của bạn và chia nó thành ba phần: cảm giác, suy nghĩ và hành động thực tế.
Các mối quan hệ
Trắc Nghiệm Cờ Đỏ
Mười lăm tình huống hẹn hò thực tế sẽ tiết lộ bạn là "cờ xanh" hay "cờ đỏ", với điểm số cho sự kiểm soát, trung thực, giao tiếp, tôn trọng và sự sẵn sàng về cảm xúc.
Các mối quan hệ
Trắc nghiệm: Anh ấy có yêu bạn không?
Đánh giá tần suất anh ấy thể hiện 16 dấu hiệu thực tế của tình yêu, từ việc nhớ những chi tiết nhỏ đến việc lập kế hoạch tương lai, và xem hành vi của anh ấy nói lên điều gì.
Các mối quan hệ
Trắc nghiệm Kiểu Gắn kết
24 câu khẳng định giúp đo lường mức độ lo âu và sự thoải mái trong các mối quan hệ để tiết lộ kiểu gắn kết của bạn: an toàn, lo âu, né tránh-xa cách hoặc né tránh-sợ hãi.
Kết quả chỉ mang tính chất tham khảo, không phải là chẩn đoán y khoa. Xem cách chúng tôi xây dựng các bài trắc nghiệm.