Makyavelizm, stratejik manipülasyon, insanlara karşı kinik (kuşkucu) bir bakış açısı ve kendi çıkarlarına odaklanma ile karakterize edilen bir kişilik özelliğidir. Bu özellikte yüksek puana sahip olan kişiler genellikle “yüksek Makyavelist” olarak adlandırılır ve sosyal yaşamı hamleler, ittifaklar ve nüfuz kazanma oyunu olarak görür.
| Bir bakışta | Makyavelizm |
|---|---|
| Parçası olduğu grup | Karanlık Üçlü (Dark Triad) |
| Temel motivasyonu | Planlama ve nüfuz yoluyla avantaj elde etmek |
| Anahtar özellikleri | Manipülasyon, kinizm, soğuk duygusal mesafe |
| İsmini aldığı kişi | Niccolo Machiavelli, Floransalı diplomat (1469 – 1527) |
| Zıt eğilimi | Kantçılık ve insanlığa olan inanç |
Terimin Nereden Geldiği
Niccolo Machiavelli, 1513 yılında yöneticilere tavsiye niteliğinde Prens (Il Principe) adlı eseri kaleme almıştır. Bir liderin iktidarı korumak için aldatma ve zulme başvurabileceğine dair açık sözlü argümanı, adının kurnazlıkla eş anlamlı anılmasına yol açmıştır.
1970 yılında psikologlar Richard Christie ve Florence Geis, bu fikri ölçülebilir bir kişilik özelliğine dönüştürmüştür. Machiavelli’nin yazılarındaki ifadeleri uyarlayarak Mach IV anketini geliştirmişler ve insanların “İnsanlara yaklaşmanın en iyi yolu onlara duymak istediklerini söylemektir” gibi görüşlere katılım düzeylerinin büyük ölçüde değiştiğini fark etmişlerdir.
Üç Temel Yapı Taşı
Araştırmacılar genellikle Makyavelizmi şu unsurların birleşimi olarak tanımlar:
- Manipülatif taktikler. Yaltakçılık, aldatma ve insanları birbirine düşürme.
- Kinik bir dünya görüşü. Diğer insanların bencil, zayıf veya saf olduğuna ve dolayısıyla onları manipüle etmenin mubah olduğuna inanma.
- Pragmatik ahlak anlayışı. Amaç, aracı haklı çıkarır; kurallar ilkelerden ziyade birer araçtır.
Yüksek Makyavelistler Nasıl Düşünür ve Davranır?
| Durum | Tipik yüksek Makyavelist tepkisi |
|---|---|
| Yeni bir ekip | İktari kimin elinde tuttuğunu çözer ve onlarla bağ kurar |
| Bir müzakere | Duygularını gizli tutar ve çok az şey belli eder |
| Önlerini tıkayan bir kural | Açık arar veya risk düşükse sessizce çiğner |
| Bir meslektaşın hatası | İleride kullanmak üzere hafızaya kaydeder |
| Övgü | Spontane değil, stratejik olarak kullanır |
Christie ve Geis, laboratuvar oyunlarında yüksek Makyavelistlerin; durumlar yüz yüze olduğunda, kurallar esnek olduğunda ve duygular tavan yaptığında daha sık “kazandığını” keşfetmiştir, çünkü diğerleri kapılıp giderken onlar soğukkanlılıklarını korumuştur.
Makyavelizm ve Psikopati
Bu iki özellik büyük ölçüde örtüşmektedir ve bazı araştırmacılar bunları birbirinden ayırmanın zor olduğunu savunmaktadır. Aralarındaki geleneksel fark zaman ufku ile ilgilidir:
- Makyavelistler plan yapar, bekler ve itibarlarını korur.
- Psikopati eğilimi yüksek olanlar ise dürtüsel hareket eder ve anlık ödüller için risk alır.
Daniel Jones ve Delroy Paulhus tarafından yapılan araştırmalar bu durumu desteklemektedir: yüksek Makyavelistler uzun vadede kendilerine zarar verebilecek davranışlardan kaçınmaya daha meyillidir.
Makyavelizm Kazandırır mı?
Kısa vadede bazen kazandırabilir. Siyasi beceri ve baskı altında soğukkanlı kalabilmek rekabetçi ortamlarda yardımcı olabilir. Ancak meta-analizler; yüksek Makyavelizmi daha düşük iş performansı puanları, iş yeri sapmaları ve zayıf ilişkilerle ilişkilendirmektedir. İnsanlar manipülasyonu fark ettiğinde güven yerle bir olur ve bunu yeniden inşa etmek oldukça zordur.
Makyavelizmi Daha Fazla Keşfedin
Kendi skorunuzu Karanlık Üçlü testi ile görün.
Sıkça Sorulan Sorular
Makyavelizm bir ruh sağlığı bozukluğu mudur?
Hayır. Bu klinik bir tanı değil, bir kişilik özelliğidir. Psikiyatri kılavuzlarında buna denk gelen bir karşılık yoktur.
Machiavelli’nin kendisi bu özelliğe sahip miydi?
Bunu asla bilemeyiz. Birçok tarihçi Prens eserini kişisel bir inanç sisteminden ziyade siyasetin gerçekçi bir tasviri olarak okumaktadır.
Yüksek Makyavelistler zeki midir?
Çalışmalar Makyavelizm ile IQ arasında çok az bağ olduğunu veya hiç bağ olmadığını göstermektedir. Yüksek Makyavelistler daha zeki değildir; yalnızca manipülasyona başvurmaya daha isteklidirler.
Yalnızca eğitim amaçlıdır. Kişilik özellikleri birer tanı değildir.