ความเป็นมาคียาเวลลี (Machiavellianism) คือบุคลิกภาพที่โดดเด่นด้วยการชักใยบงการเชิงกลยุทธ์ การมองโลกในแง่ร้ายเกี่ยวกับเพื่อนมนุษย์ และการมุ่งเน้นผลประโยชน์ของตนเองเป็นหลัก ผู้ที่มีลักษณะนี้สูง ซึ่งมักถูกเรียกว่า “High Mach” จะมองชีวิตสังคมว่าเป็นเกมแห่งการเดินหมาก การสร้างพันธมิตร และการงัดข้อต่อรอง
| สรุปสั้นๆ | ความเป็นมาคียาเวลลี |
|---|---|
| เป็นส่วนหนึ่งของ | Dark Triad (สามขั้วมืดแห่งบุคลิกภาพ) |
| แรงจูงใจหลัก | การแสวงหาความได้เปรียบผ่านการวางแผนและอิทธิพล |
| ลักษณะสำคัญ | การชักใยบงการ, การมองโลกในแง่ร้าย, ความเยือกเย็นทางอารมณ์ |
| ตั้งชื่อตาม | นิกโกเลาะ มาเกียเวลลี นักการทูตชาวฟลอเรนซ์ (ค.ศ. 1469 ถึง 1527) |
| แนวโน้มขั้วตรงข้าม | ลัทธิคานต์และความศรัทธาในเพื่อนมนุษย์ |
ที่มาของคำนี้
นิกโกเลาะ มาเกียเวลลี (Niccolo Machiavelli) เขียนหนังสือ The Prince (เจ้าผู้ปกครอง) ในปี ค.ศ. 1513 เพื่อเป็นคำแนะนำสำหรับผู้ปกครอง ข้อถกเถียงตรงไปตรงมาที่ว่าผู้นำอาจจำเป็นต้องใช้ความหลอกลวงและความโหดเหี้ยมเพื่อรักษาอำนาจไว้ ทำให้ชื่อของเขากลายเป็นคำพ้องความหมายกับความเจ้าเล่ห์
ในปี ค.ศ. 1970 นักจิตวิทยา Richard Christie และ Florence Geis ได้เปลี่ยนแนวคิดนี้ให้กลายเป็นลักษณะนิสัยที่วัดผลได้ พวกเขาดัดแปลงข้อความจากงานเขียนของมาคียาเวลลีให้กลายเป็นแบบสอบถามที่เรียกว่า Mach IV และพบว่าผู้คนมีความแตกต่างกันอย่างมากในระดับที่เห็นด้วยกับมุมมองอย่างเช่น “วิธีที่ดีที่สุดในการจัดการกับผู้คนคือการบอกในสิ่งที่พวกเขาอยากฟัง”
องค์ประกอบหลัก 3 ประการ
นักวิจัยมักอธิบายว่าความเป็นมาคียาเวลลีเป็นการผสมผสานระหว่าง:
- กลยุทธ์การชักใยบงการ การเยินยอ การหลอกลวง และการยุยงให้ผู้คนขัดแย้งกัน
- มุมมองที่มองโลกในแง่ร้าย ความเชื่อที่ว่าคนอื่นเห็นแก่ตัว อ่อนแอ หรือหลอกง่าย ดังนั้นการบงการพวกเขาจึงเป็นเรื่องที่ทำได้
- ศีลธรรมเชิงปฏิบัติ เป้าหมายย่อมjustify (ชอบธรรม) วิธีการ; กฎเกณฑ์เป็นเพียงเครื่องมือมากกว่าหลักการ
วิธีคิดและพฤติกรรมของผู้ที่มีลักษณะมาคียาเวลลีสูง
| สถานการณ์ | การตอบสนองตามแบบฉบับของคนที่มีลักษณะนี้สูง |
|---|---|
| ทีมงานใหม่ | ค้นหาว่าใครกุมอำนาจและสร้างความสัมพันธ์กับคนนั้น |
| การเจรจาต่อรอง | ซ่อนอารมณ์และเปิดเผยข้อมูลให้น้อยที่สุด |
| กฎที่ขัดขวางพวกเขา | มองหาช่องโหว่ หรือฝ่าฝืนอย่างเงียบๆ หากความเสี่ยงต่ำ |
| ความผิดพลาดของเพื่อนร่วมงาน | จำไว้ใช้ประโยชน์ในภายหลัง |
| คำชม | ใช้มันตามกลยุทธ์ ไม่ใช่เพราะความรู้สึกจริงๆ |
Christie และ Geis พบจากการทดลองในห้องปฏิบัติการว่า คนที่มีลักษณะนี้สูงมักจะ “ชนะ” บ่อยกว่าเมื่อสถานการณ์ต้องเผชิญหน้ากัน กฎเกณฑ์มีความหย่อนยาน และอารมณ์กำลังพลุ่งพล่าน เพราะพวกเขายังคงรักษาความสงบไว้ได้ในขณะที่คนอื่นกำลังอินไปกับสถานการณ์
ความเป็นมาคียาเวลลีปะทะโรคจิตเภท (Psychopathy)
ลักษณะทั้งสองนี้มีความคาบเกี่ยวกันอย่างมาก และนักวิจัยบางท่านก็โต้แย้งว่าแยกออกจากกันได้ยาก ความแตกต่างแบบดั้งเดิมคือ กรอบเวลา:
- คนที่มีลักษณะมาคียาเวลลีจะวางแผน รอคอย และปกป้องชื่อเสียงของตนเอง
- คนที่มีลักษณะโรคจิตเภท (Psychopathy) จะทำตามอารมณ์ชั่ววูบและเสี่ยงเพื่อแลกกับผลตอบแทนทันที
งานวิจัยโดย Daniel Jones และ Delroy Paulhus สนับสนุนแนวคิดนี้: คนที่มีมาคียาเวลลีสูงมีแนวโน้มที่จะหลีกเลี่ยงพฤติกรรมที่อาจทำลายตนเองในระยะยาวมากกว่า
ความเป็นมาคียาเวลลีให้ผลคุ้มค่าหรือไม่?
ในบางครั้ง ในระยะสั้น ทักษะทางการเมืองและความเยือกเย็นภายใต้ความกดดันอาจช่วยได้ในการแข่งขัน แต่การวิเคราะห์อภิมาน (Meta-analysis) เชื่อมโยงความเป็นมาคียาเวลลีที่สูงเข้ากับการประเมินประสิทธิภาพการทำงานที่ต่ำลง พฤติกรรมเบี่ยงเบนในที่ทำงานที่มากขึ้น และความสัมพันธ์ที่อ่อนแอลง เมื่อผู้คนจับได้ว่าถูกชักใย ความไว้วางใจจะพังทลายลงและยากที่จะสร้างขึ้นใหม่
สำรวจเรื่องราวของมาคียาเวลลีเพิ่มเติม
- สัญญาณของความเป็นมาคียาเวลลี
- วิธีรับมือกับคนที่มีลักษณะมาคียาเวลลี
- ความเป็นมาคียาเวลลีในความสัมพันธ์
ดูคะแนนของคุณเองได้ใน แบบทดสอบ Dark Triad
คำถามที่พบบ่อย
ความเป็นมาคียาเวลลีเป็นความผิดทางจิตเวชหรือไม่?
ไม่ใช่ มันเป็นลักษณะบุคลิกภาพ ไม่ใช่การวินิจฉัยทางการแพทย์ และไม่มีเทียบเคียงในคู่มือจิตเวช
ตัวมาคียาเวลลีเองมีลักษณะนิสัยนี้ด้วยไหม?
เราไม่สามารถรู้ได้แน่ชัด นักประวัติศาสตร์หลายคนมองหนังสือ The Prince ว่าเป็นการพรรณนาถึงการเมืองตามความเป็นจริง มากกว่าที่จะเป็นคัมภีร์ส่วนตัวของเขา
คนที่มีลักษณะนี้สูงเป็นคนฉลาดไหม?
การศึกษาพบว่ามีความเชื่อมโยงกันน้อยมากหรือแทบไม่มีเลยระหว่างความเป็นมาคียาเวลลีกับไอคิว คนที่มีลักษณะนี้สูงไม่ได้ฉลาดกว่า แต่พวกเขามีความเต็มใจที่จะใช้การชักใยบงการมากกว่า
สำหรับเพื่อการศึกษาเท่านั้น ลักษณะบุคลิกภาพไม่ใช่การวินิจฉัยโรค